1395 nolu Hadis’in
İzahı:
Hz. Ebû Hureyre rivayetini
Buhari, Tirmizi ve İbni Mâce «Namaz» bahsinde; Nesâî de «Kitabû'l-Hacc» da
tahric etmişlerdir. İbni Abdilberr:
«Bu hadîs Ebû
Hureyre'den hepsi sahîh ve sabit olan mütevâtır tarîklerle rivayet olunmuştur.»
diyor. Tirmizî onu tahric ettikten sonra :
«Bu babda Ali, Meymûne,
Ebû Saîd, Cübeyr b. Mut'im, Abdullah b. Zübeyr, İbni Ömer ve Ebû Zer
hazerâtından da rivayetler vardır.
Buhârî şârihi Aynî
bunları şöyle sıralamıştır :
1- Hz. A1î hadîsini
Bezzâr Müsned'inde rivayet etmişfir.
2- Meymûne (Radiyallahu
anh) hadîsini Müslim ile Nesâî, Hz. İbni Abbas'dan rivayet etmişlerdir. Hadîs-i
şerif az sonra babımızda görülecektir.
3- Ebû Saîd (Radiyallahu
anh) hadisini, Ebû Ya'lâ El-Mevsılî «Müsned»inde rivayet etmiştir. Bu hadîsde :
«Resulullah (Sallallahu
Aleyhi ve Sellem) bir zat'ı uğurladı da nereye gitmek istiyorsun diye sordu. O
zât:
— Beyt-i Makdis'e gitmek istiyorum, dedi. Bunun
üzerine Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem);
— Benim şu mescidimde kılınan bir namaz başka mescidlerde
kılınan yüz namazdan daha faziletlidir. Yalnız Mescid-i Haram müstesna.»
buyurdular, denilmektedir. Hadîsin isnadı sahîhdİr.
4- Cübeyr b. Mut'im
(Radiyallahu anh) hadîsini îmamı Ahmed, Bezzâr ve Ebü Ya'lâ «Müsned»lerinde;
Taberâni «El-Kebîr» nâm eserinde rivayet etmişlerdir.
5- Abdullah b. Zübeyr
(Radiyallahu anh) hadîsini İmam Ahmed, Taberânî ve İbni Hibbân rivayet
etmişlerdir.
6- İbni Ömer
(Radiyallahu anh) hadîsini Müslim ile İbni Mace tahric etmişlerdir. Nitekim
babımızda bu hadîsi görmekteyiz.
7- Ebû Zer (Radiyallahu
anh) hadîsini Taberânî «EI-Evsât» nam eserinde rivayet etmiştir. Bunlardan
başka yine bu babda Erkâm b. Ebi'l-Erkâm, Enes, Câbir, Sâd b. Ebî Vakkas,
Ebû'd-Derdâ ve Âişe (Radiyallahu anha) hazerâtından da rivayetler vardır :
8- Erkam (Radiyallahu
anh} hadisini İmam Ahmed ile Taberânî rivayet etmişlerdir.
9- Enes (Radiyallahu
anh) hadîsini Bezzâr ile Taberânî tahric etmişlerdir. Hz. Enes'ten İbni Mâce de rivayette bulunmuşsa da iki hadîs
arasında sevab bildirme hususunda fark vardır.
10- Câbir (Radiyallahu
anh) hadisini İbni Mâce rivayet etmiştir.
11- Sâd b. Ebî Vakkâs
(Radiyallahu anh) hadîsini İmam Ahmed, Bezzâr ve Ebû Ya'lâ rivayet etmişlerdir.
12- Ebû'd.Derdâ
(Radiyallahu anh) hadîsini Taberâni tahric etmiştir.
13- Hz. Âişe
(Rüdiyallahû anha) hadîsini Tirmizî «El-İielû'l-Kebîr» adlı eserinde rivayet
etmiştir.
Bu hadîslerin ekserisi
mânâ itibariyle babımız hadîsleri gibidir. Yalnız bazılarında sevâb derecesi
farklı gösterilmiştir.
Resûlullah (Sallallahu Aleyhi
re Sellem)'in: «Benim şu mescidim» diyerek işaret buyurması katlama sevabın
onun zamanındaki mescide mahsus olduğunu gösterir. Sonraları Hulefâ-i Râşidin
zamanında yapılan ilâvelerde kılınan namaz için bu derece sevab yoktur.
Nevevî'rıin kavli budur. Fakat Mescid-i Haram böyle değildir. Ona sonradan
yapılan ilâvelerde kılınan namazın hükmü içinde kılınan namaz gibidir.
Hadîs-i şerif'de «Yalnız
Mescid-i Haram müstesna» buyrulmak suretiyle yapılan istisnanın hükmü ulemâ
arasında İhtilaflıdır. Mâlikiler'den Ebû Bekir Abdûllah b. Nafi'a göre bu
istisnanın mânâsı: Mescid-i Nebevî'de kılınan namaz sair mescidlerde kılınan
namazdan bin kat, Kâbe'de kılınan namazdan ise bin kattan biraz aşağı olmak
üzere faziletlidir, demektir. Mâliki'ye ulemasından bir cemaatın mezhebleri
budur. Hattâ bazıları bu kavli İmam Mâlik'den rivayet etmişlerdir.
Umumiyetle fukahaya göre
Kâbe'de kılınan namaz Mescid-i Nebevi'de kılınan namazdan daha faziletlidir.
Hadîslerin zahiri de bunu göstermektedir. Hattâ Hz. Ömer 'in minber üzerinde:
«Mescid-i Haram'da kılınan bîr namaz, başka mescidlerde kılınan namazdan yüzbin
derece daha faziletlidir.» dediği ve orada bulunanlardan buna kimsenin itiraz
etmediği rivayet olunur.
Ulemânın bu babdaki
ihtilâfı Mekke ile Medine'nin faziletleri hakkındaki ihtilâfa racidîr. Cumhur
ulemaya göre Mekke Medine'den faziletli olduğu gibi, Kabe de Mescid-i
Nebevi'den daha faziletlidir. İmam Mâlik ile bir takım ulemaya göre bilakis
Medine Mekke'den, Mescid-i Nebevi de Kabe'den faziletlidir.
Kaadî İyad: «Ulemâ
Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in kabrinin bulunduğu yerin dünyanın
en faziletli yeri olduğuna, Mekke ile Medine'nin dahi yeryüzünün en faziletli
mahalleri bulunduğuna İttifak etmiş, yalnız kabr-i şerifin yerinden sonra bu
iki beldenin hangisi faziletli olduğunda ihtilâf eylemişlerdir» demektedir.
Bu yerlerde kılınacak
namazdan murad ne olduğu dahi ihtilaflıdır. Hanefilerden Tahâvi'ye göre
namazdan murâd farz namazlardır. Şâfiîler'le Mâlikiler'den bazılarına göre ise
farz veya nafile bütün namazlardır.